Bouw woordenboek

Aanbesteding

Bij een aanbesteding offreren verschillende partijen voor een opdracht. De beste optie wordt uiteindelijk gekozen.

Aantrede

De horizontale afstand van de voorkant van een traptrede tot de voorkant van de volgende trede. Zie ook optrede.

Aardlekschakelaar

Schakelaar die de stroom automatisch uitschakelt bij gebreken aan in gebruik zijnde elektrische apparaten.

Absolute zetting

Zakking van een pand in zijn geheel. Dit kan gemeten worden ten opzichte van het N.A.P (Nieuw Amsterdams Peil).

Achtergrondwaarde

De concentratie aan verontreinigde stoffen die niet het gevolg is van de oorzaak van het te onderzoeken geval van bodemverontreiniging, maar regionaal of lokaal verhoogd is ten opzichte van de streefwaarden door: Natuurlijke oorzaak: afkomstig van bodemvormende processen; Antropogene oorzaak: afkomstig van grootschalige en veelal langdurige bodembelasting.

Achterhout

Het deel van een trapboom achter de achterste rand van en trede of stootbord.

Actief bodembeheer

Het geheel van sanerende en preventieve maatregelen gericht op de verbetering en het behoud van de kwaliteit van de bodem.

Actuele blootstelling

Blootstelling zoals deze onder lokale omstandigheden bij het huidig bodemgebruik optreedt.

Actuele risico's (of aanvaardbare risico's)

Er is sprake van actuele risico's bij minstens één van de volgende punten:humaan: als deze de blootstelling van het Maximaal Toelaatbare Risico (MTR) overschrijdt of de concentratie in binnenlucht de Toxicologische toelaatbare Concentratie (TCL) overschrijdt ecologie:als het bodemoppervlak waar de verontreiniging de bodemspecifieke norm overschrijdt groter is dan het voor het bodemgebruik vastgestelde oppervlak verspreiding: als de jaarlijkse toename van het bodemvolume met verontreinigd grondwater boven de interventiewaarde groter is dan 100 m3. Een geval van bodemverontreiniging waarvoor actuele risico's zijn aangetoond is in principe urgent. In bepaalde gevallen kan het bevoegd gezag op grond van overwegingen besluiten een locatie waarvoor geen actuele risico's zijn vastgesteld toch urgent te verklaren.

Afföhnen

Verwijderen van oude verflagen met hete lucht. De verflaag wordt zacht en kan vervolgens gemakkelijk worden afgekrabd. Deze methode is veiliger en beter voor de gezondheid dan afbranden.

Afreien

Het egaliseren van een wand of vloer door middel van een rechte lat.

Afschot

Schuin verloop van vloeren, daken, leidingen, goten, enz. om water snel af te kunnen voeren.

Afsnuiten

Afwerken van houten (constructie)delen door de scherpe kanten weg te nemen.

Amsterdamse fundering

Fundering bestaande uit paarsgewijs gelagen houten palen waarop een houten kesp rust (juk). De palenparen zijn onderling verbonden met langshout. Op het langshout zit nog een schuifhout om het metselwerk op zijn plaats te houden.

AMvB

Algemene maatregel van bestuur; aanvullende regelgeving op een bestaande wet.

Arm

Traparm.

Armatuur

Geheel van lampfitting, kap en elektrische aansluiting.

b.s.b.

Bouwstoffenbesluit; algemene maatregel van bestuur waarin het toepassen van bouwstoffen in werken is geregeld om de bodem en het oppervlaktewater te beschermen en het gebruik van primaire grondstoffen en het stortvolume te verminderen.

Baarden (trap met)

Spiltrap met vierkante of rechthoekige spil, waarbij de treden geheel, met profiel en al doorlopen tot in de spil.

Baggerspecieloswal

Te omgrenzen gebied waarin is opgespoten of opgehoogd met (vervuild) onderhoudsbaggerslib uit havens, watergangen, meren of plassen.

Balie

Leuning, handlijst op een balustrade.

Baluster

Kleine kolom met een uitgerekte vaasvorm, vaak deel uitmakend van een balustrade.

Balustrade

Hekwerk tot borstweringhoogte, bestaande uit een rij ballusters, onder en boven verbonden met een voet- en dekstuk, bovenaan afgewerkt met een leuning.

Bankhamer

Kleine voorhamer met een bolle (voor het bewerken van plaatwerk) of vlakke kop (voor werk aan de werkbank).

Barokpleister

Barokpleister is een watergedragen sierpleister. Barokpleister kan een beetje vergeleken worden met het vroegere granol. Alleen is de eindafwerking wat speelser en heeft een luxere uitstraling. Met kleuren kan er in principe onbeperkt worden gewerkt.

Basement

De voet van een zuil, pilaster of pijler.

Beheergebied

Gebied waarvoor geldt dat één organisatie de bodemkwaliteit beheert. De organisatie kan bijvoorbeeld een gemeente, provincie of waterschap zijn.

Bekisting

Schotwerk om betonspecie (nog niet verhard mengsel van cement, zand, grind en water) in de gewenste vorm hard te laten worden.

Beschieting

Houten be- of omtimmering met planken of wagenschot.

Beschikking

Volgens de Wet bodembescherming moeten in een beschikking worden neergelegd:de ernst en urgentie van een bodemverontreinigingsgeval; de instemming met een saneringsplan; de goedkeuring van het evaluatieverslag. Belangrijk gevolg van een beschikking is dat hierdoor de mogelijkheid bestaat om te kunnen reageren op besluiten van de overheid. Artikel 3:13 van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat alleen belanghebbenden hun mening mogen geven, bezwaar kunnen aantekenen of in beroep kunnen gaan tegen beschikkingen van de overheid.

Besloten boom

Boom waarbij alle treden geheel in nesten zijn opgenomen.

Bespiegeling

Versiering op een vlakke verticale ondergrond, bijvoorbeeld een trapboom, waarbij geprofileerde latten zijn aangebracht, die de gedachte van paneelwerk oproept.

Bestek

Volledige beschrijving van een te maken bouwwerk, inclusief de materiaalkeuze, de uitvoeringsvoorwaarden, de opleveringsdatum en de prijs met alle voorwaarden en voorschriften die daarbij van belang zijn. Het bestek kan met de bestektekeningen de basis vormen van het contract tussen opdrachtgever en aannemer.

Bestemming

De toegestane functie dan wel een wijziging hierop van een gebied of locatie, zoals deze is vastgelegd in een bestemmingsplan.

Bestemmingsplan

Een bestemmingsplan is een gemeentelijk plan waarin wordt aangegeven waarvoor de gronden binnen het plangebied mogen worden gebruikt en of er op die grond mag worden gebouwd. Ook zijn hierin bouwregels opgenomen waaraan bouwplannen worden getoetst. Een bestemmingsplan bestaat uit een toelichting, een plankaart en voorschriften. De plankaart en de voorschriften zijn juridisch bindend. De toelichting niet, maar die geeft uitleg over de bedoeling van het plan. De plankaart is een kaart waarop de bestemming is aangegeven, bijvoorbeeld waar woningen mogen staan en wat groengebied is. In de voorschriften is vastgelegd wat er binnen de bestemming mag en kan. Hierbij kunt u denken aan de vraag hoe iets gebruikt mag worden en of er ook gebouwd of aangebouwd mag worden.

Betonoplanger

Betonnen opzetstuk van 1 tot meer dan 3 meter op een houten paal, welke wordt gebruikt om de kop van een houten paal beneden het grondwater weg te heien.

Betonrot

Schade aan betonconstructies, vaak door slechte uitvoering, invloed van het milieu of gebrek aan onderhoud. De roestende wapening drukt het beton uit elkaar.

Betonskeletbouw

Bouwmethode waarbij het skelet van het gebouw is opgetrokken van beton. Dit skelet vormt de draagconstructie van het gebouw.

BEVER

Beleidsvernieuwing Bodemsanering.

Bevoegd gezag

Instantie die de status heeft van bevoegd gezag voor een of meerdere wettelijke taken.

BGW (Bodemgebruikswaarde)

De minimale kwaliteitseis (concentratie aan verontreinigde stoffen) voor de bodem in de contactzone.

Bint

Ander woord voor (draag)balk.

BIO

Bijzonder Inventariserend Onderzoek; Uitgebreid inventariserend onderzoek naar een specifieke bedrijfsactiviteit zoals chemische wasserijen of een specifiek onderwerp als voormalige bedrijfsterreinen.

BIS

Bodeminformatiesysteem.

Blauwpleister

Een zo dun mogelijk laagje witpleisterwerk (mengsel van kalk en gips) om muren vlak en glad te maken.

Bloktrap

Trap met reden van min of meer driehoekige doorsnede bevestigd op twee bomen.

Bloktrede

Massieve onderste trede van een trap. Ook bij een houten trap vaak van natuursteen of metselwerk, al dan niet met een houten dektrede.

Bodem

In de Wet bodembescherming wordt het begrip ‘bodem’ als volgt gedefinieerd: ‘Bodem is het vaste deel van de aarde met de zich daarin bevindende vloeibare en gasvormige be-standdelen en organismen’.

Bodembeheerplan

Het bodembeheerplan is een plan waarin het gehele bodembeleid van de gemeente is vast-gelegd. Dit behelst zowel het duurzaam bodembeheer als het beleid met betrekking tot actief bodembeheer.

Bodemkwaliteitskaart (BKK)

Onder het begrip bodemkwaliteitskaart wordt zowel de set van kaarten als de karakterisatie van de gebiedseigen bodemkwaliteit door middel van kengetallen verstaan. De set van kaarten geeft een beschrijving van de bodemkwaliteit in een bepaald gebied met een bijbehorend bodembeheerplan.De bodemkwaliteitskaart bestaat als het ware uit verschillende 'lagen', waarbij voor elke laag een bepaald kenmerk dat bepalend is voor de bodemkwaliteit ruimtelijk wordt weergegeven.In het kader van de Vrijstellingsregeling grondverzet worden specifieke eisen aan de bodemkwaliteitskaart gesteld, die in de interim-richtlijn nader zijn uitgewerkt.

Bodemkwaliteitszone

Deel van een beheergebied waarvoor geldt dat er een zelfde verwachting bestaat omtrent de bodemkwaliteit, waarbij zowel de verwachtingswaarde als de mate van variabiliteit bepalend zijn.

Bodemverontreiniging

Chemische toestand van de bodem waarbij stoffen in concentraties boven de streefwaarden aanwezig zijn.

Boom

Ondersteunend onderdeel aan de zijkanten van een ladder of trap met een ronde, vierkante of rechthoekige doorsnede, trapboom.

BOOT

Besluit Opslag in Ondergrondse Tanks; Algemene Maatregel van Bestuur op grond van de Wet Milieubeheer, die regels stelt voor de milieuhygiënisch verantwoorde exploitatie dan wel het buiten gebruik stellen van ondergrondse tanks, voor zover deze niet vallen onder de Wet milieubeheer en bedoeld zijn voor de opslag van vloeibare aardolieproducten of afvalwater.

Bordes

Platform onder of boven aan een trap of tussen twee armen daarvan.

Bordestrap

Trap met bordessen, meestal een rechte trap.

Borstwering

Metselwerk onder een raam of kozijn.

Bouwaanvraag

Om voor een bouwvergunning in aanmerking te komen moet u een bouwaanvraag indienen bij de gemeente. De gemeente toetst uw aanvraag op bouwtechnische eisen, eisen van welstand en het bestemmingsplan. Het formulier voor een bouwaanvraag kunt u downloaden Meer informatie kunt u opvragen bij uw gemeente of bij het ministerie VROM (http://www.minvrom.nl/).

Bouwbesluit

Het Bouwbesluit is de landelijke regelgeving waarin staat omschreven aan welke technische eisen nieuwe en bestaande bouwwerken minimaal moeten voldoen, bijvoorbeeld uit oogpunt van brandveiligheid en stevigheid van de constructie. De inhoud van het Bouwbesluit is voor de gemiddelde burger te gespecialiseerd om te kunnen lezen en interpreteren. Dit hoort dan ook tot de taken van architect, bouwer of catalogusbouwer. Alvorens u een bouwvergunning krijgt, toetst de gemeente uw aanvraag op het Bouwbesluit.

Bouwmassa

De bouwmassa van uw woning wordt bepaald door het gebruikte materiaal: steen, beton of hout. De massa bepaalt hoe snel en hoe lang de warmte (of koelte) in uw woning wordt opgenomen.

Bouwstoffenbesluit

Het Bouwstoffenbesluit is vanaf 1 juli 1999 volledig van kracht zodra een steenachtige bouwstof of grond in een werk toegepast wordt. Het uitgangspunt hierbij is, dat de toegepaste steenachtige stoffen op geen enkele wijze een bedreiging mogen vormen voor de kwaliteit van de bodem en het oppervlaktewater.

Bouwverordening

De bouwverordening is een gemeentelijke verordening. Deze geeft, waar nodig, een aanvullende (stedenbouwkundige) regeling op zaken als: bestemmingsplannen; voorschriften over brandveiligheid, aansluiting op nutsvoorzieningen, plichten tijdens de bouw, bij voltooiing van en bij ingebruikname van een bouwwerk, etc.

Bovendorpel

Kozijnrand aan de bovenkant van een deur of raam.

Bovenlicht

Een raampje dat open kan, of vast gescheiden glas dat zicht boven een deur of raamkozijn bevindt.

Brandwerend glas

Gelaagd glas met blanke tussenlagen die opzwellen wanneer ze worden blootgesteld aan vuur.

Breedplaatvloer

Betonplaten voor verdiepingsvloeren.

Broekstuk nokpan

Op de plaats waar diverse schuine dakvlakken van een kap bij elkaar komen plaatst men vaak een broekstuk nokpan. Vaak komen hier drie ruiters samen op een punt. De nokvorst (nokpan) die dit punt moet kunnen bedekken, heeft drie richtingen, zodat de aansluitende nokvorsten (nokpannen) kunnen aansluiten.

Bron

Oorzaak van de verontreiniging die de belasting van de bodem tot gevolg heeft, zoals een lekkende tank.

BSB

Bodemsanering in gebruik zijnde bedrijfsterreinen; er zijn stichtingen BSB in het leven geroepen om bedrijven, die onder het Besluit verplicht bodemonderzoek vallen, te ondersteunen en begeleiden bij onderzoek naar de kwaliteit van de bodem onder hun bedrijfsterrein.

BSB uitsteltermijn

Termijn voor onderzoek of sanering die op basis van vrijwilligheid en binnen bepaalde randvoorwaarden met BSB is afgesproken.

Buigijzer

Instrument waarmee de loodgieter koperen buizen buigt.

Cascobouw

Dat is wanneer alleen de dragende constructie wordt opgeleverd als eindproduct. De koper zorgt bijvoorbeeld zelf voor installaties, de afwerking van wanden en vloeren, de keukeninrichting etc.

Cellenbeton

Cellenbeton (Gasbeton) is luchtig beton (beton met luchtbellen). Hierdoor is het lichter in gewicht, warmte-isolerend en warmte-accumulerend, brandwerend en vochtbestendig. Een cellenbetonwand van blokken is slechts onder bepaalde voorwaarden geschikt voor dragende muren.Er bestaat ook gewapend cellenbeton in de vorm van elementen. Gewapend cellenbeton van cellenbetonelementen of cascobeton voor dragende wanden wordt gebruikt voor zowel dragende als niet-dragende binnen- en buitenmuren.Cellenbeton is brandwerend, heeft een goede warmte-isolatie en geluidsisolatie en is eenvoudig te plaatsen.

Chamottesteen

Vuurvaste steen van gebakken klei die wordt gebruikt voor het bekleden van open haarden en schoorstenen.

Coating

Materiaallaag die door sproeien, gieten of verven op een oppervlakte wordt aangebracht.

Combinatievloer

Ook wel broodjesvloer genoemd, is een draagvloer die fungeert als verloren bekisting bij het storten van beton als vloerplaat. De vloer bestaat uit betonnen balken die een (omgekeerde) T-vorm hebben waartussen elementen van beton of polystyreen worden geplaatst. Over deze vloer wordt een wapeningsnet gelegd, waarna beton wordt gestort om het geheel te koppelen en te verstevigen. Een combinatievloer is geschikt om toe te passen op moeilijk bereikbare plaatsen, zoals bijvoorbeeld een uitbouw achter een woning.

Contactzone

Bovenste bodemlaag waarmee mens, plant en dier geregeld in contact (kunnen) komen bij normaal gebruik. Hiermee wordt het binnen het beoogde doel passende gebruik verstaan. De dikte van de contactzone wordt onder andere bepaald door het (beoogde) gebruik, de bodemopbouw en grondwaterstand. De contactzone voor ecologische functies - bij een goede doorwortelbare bodem en een grondwaterstand dieper dan 1,5 meter beneden het maaiveld - is gesteld op 1,5 meter

Contrefort

Een contrefort of steunbeer is een muurverzwaring om de muur te versterken en de zijdelings druk of spatkrachten van de op de muur rustende gewelven, luchtbogen of kappen op te vangen en naar de fundering af te voeren. Een overhoekse steunbeer is een steunbeer die diagonaal op de ontmoeting van twee muren is geplaatst. Ze komen vooral voor bij kerktorens en op de hoeken van kerkschepen en transepten. Een haakse steunbeer is een steunbeer die loodrecht op een muur staat.

Convector

Vergelijkbaar met een radiator. Een manier om de verwarming ‘weg te laten zakken’ in de vloer.

Dagkant

De binnenbegrenzing van een opening. In een gevel wordt het ook wel negge of kantelaaf genoemd.

Dagmaat

De afmetingen tussen de binnenkanten van een frame, deur, raam enz.

Dakbeschot

Winddichte betimmering of beplanting, al dan niet voorzien van isolatie. Hierop rust de dakbedekking of de pannenconstructie.

Dakdoorvoer

Waterdichte passende plaat met pijp in de dakbedekking voor ventilatie- en rookkanalen.

Dakkapel

Verticaal raamkozijn in een schuin dak, voorzien van een eigen dak en van zijwanden ('wangen').

Daklijst

Geprofileerde lijst langs de dakrand ter versiering van de gevel.

Dakpan

Elementen voor het bedekken hellende daken. Gemaakt van gebakken klei of gevormd beton.

Daktrim

Aluminium profiel op een dakrand, meestal gebruikt als afwerking.

Deelgebied

Deel van een beheergebied waarvoor geldt dat dit op eenduidige wijze kan worden gekarakteriseerd door middel van de kenmerken waarvan wordt verondersteld dat deze voor het betreffende beheergebied bepalend zijn voor de bodemkwaliteit. In tegenstelling tot de bodemkwaliteitszone is voor het deelgebied nog geen toetsing uitgevoerd of het daadwerkelijk een bodemkwaliteitszone is. Deze toetsing vindt plaats op het moment dat van het deelgebied voldoende waarnemingen beschikbaar zijn.

Deelsanering

Saneren van een deel van een bodemverontreiniging op grond van een deelsaneringsplan, zo nodig gecombineerd met isolatie van de restverontreiniging van het gesaneerde gedeelte, om herbesmetting hiervan te voorkomen.

Dektrede

Losse trede, aangebracht op een andere traptrede ter verbetering van het aanzien of als reparatie van een uitgesleten traptrede.

Dekvloer

Vlakke afwerklaag van een vloer, meestal 3 tot 5 cm, van zand-cementspecie of anhydriet. Hierop wordt de vloerbedekking gelegd.

Deuvel

Houten pin waarmee bijvoorbeeld planken aan elkaar bevestigd worden.

Diffuse verontreiniging

Ten opzichte van de streefwaarde verhoogde concentratie binnen een gebied waarvoor geldt dat er geen sprake is van één of meerdere puntverontreinigingen.

Dilatatie

Een constructieve naad in een bouwcomplex welke het mogelijk maakt dat de bouwdelen aan weerszijde van de dilatatie onafhankelijk van elkaar kunnen bewegen.

Directievoering

Het is verstandig om tijdens de bouw van uw huis een deskundige van tijd tot tijd of permanent de bouw te laten volgen en te inspecteren. We noemen dat 'bouwbegeleiding' of 'directievoering'.

Dordtse fundering

Als de Rotterdamse fundering, muur met vertanding, schuifhout, langshout en houten paal. In afwijking van de Rotterdamse fundering zit bij de Dordtse fundering tussen langshout en paal een kesp.

Dorpel

Horizontale regel in een deur- of raamkozijn.

Dosse gezaagd hout

Hout dat evenwijdig aan de jaarringen wordt gezaagd.

Drieklezoor

Driekwart metselsteen.

Drijflaag

Er is sprake van een drijflaag als er op het grondwater een laag 'puur product' aanwezig is; zo is bij verontreinigingen door vloeistoffen met een lagere dichtheid dan water de vorming van een drijflaag niet ondenkbaar, zoals bijvoorbeeld bij minerale olie.

Duoblok

Closet waarbij reservoir en pot direct op elkaar zijn gemonteerd.

Eindvorst

De laatste nokvorst in het rijtje boven op het dak, die ook een deel van de zijgevel moet overlappen.

Elementenbouw

Bouwen met in de fabriek gemaakte kant-en-klare onderdelen, bijvoorbeeld betonnen gevels, dakkapel, wanden en vloeren. Veelal gebruikt bij nieuwbouw.

Els

Ander woord voor priem.

Engelse trap

Trap, waarvan de binnenboom geheel uit kuipstukken bestaat die zich rond een cilindervormig schalmgat slingert.

EOX (Extraheerbare organohalogenen)

Groep chemicaliën waar onder andere chloorhoudende bestrijdingsmiddelen en dioxines vallen.

EPC

EPC staat voor energieprestatie-coëfficient. Het drukt uit hoe energiezuinig uw woning is. De waarde wordt uitgedrukt in een getal. Sinds een aantal jaren is een EPC van 1 de norm. Een betere energieprestatie wordt uitgedrukt met een lager getal, bijvoorbeeld 0,8. Hoever u kunt gaan, hangt vooral af van uw eigen ambities en budget. Novem heeft een aantal publicaties gemaakt waarin woningen worden beschreven die het duidelijk beter dan de EPC = 1 doen.

Ernstig verontreinigde grond

Grond waarvan de gehalten van één of meerdere stoffen de interventiewaarden overschrijden.

Espagnolet

Deur- of raamvergrendeling in de vorm van stangen.

Ezelsrug

In omgekeerde V-vorm gemetselde bovenkant of dakpan van b.v. een tuinmuur of scheidingsmuur.

Fijn schuurwerk

Afwerklaag van kalk, gips en zilverzand voor wanden en plafonds.

Fineer

Heel dun geschilde of gesneden bladen hout.

Freatisch grondwater

Water onder de grondwaterspiegel in een betrekkelijk goed doorlatende laag en boven een eerste, slecht doorlatende of ondoorlatende laag.

Frees

Een spil of schijf van staal voorzien van een profiel, waarmee groeven of sleuven kunnen worden aangebracht in metaal of hout.

Fretboor

Speciale handboor voor het boren van kleine, diepe gaatjes op moeilijk bereikbare plaatsen en kleine gaatjes in dun materiaal.

Fundering op staal

Fundering zonder palen die direct op de onderliggende grond rust.

Funderingsbalk

Een betonbalk boven de palen waarop het metselwerk rust. Gewoonlijk staat hieronder een enkele rij palen.

Gasbeton

Gasbeton (Cellenbeton) is luchtig beton (beton met luchtbellen). Hierdoor is het lichter in gewicht, warmte-isolerend en warmte-accumulerend, brandwerend en vochtbestendig. Een gasbetonwand van blokken is slechts onder bepaalde voorwaarden geschikt voor dragende muren. Er bestaat ook gewapend gasbeton in de vorm van elementen. Gewapend gasbeton van gasbetonelementen of cascobeton voor dragende wanden wordt gebruikt voor zowel dragende als niet-dragende binnen- en buitenmuren. Gasbeton is brandwerend, heeft een goede warmte-isolatie en geluidsisolatie en is eenvoudig te plaatsen.

Gebiedseigen bodemkwaliteit

De voor een deelgebied kenmerkende bodemkwaliteit, die is ontstaan als gevolg van het historisch gebruik van het gebied.

Gebluste kalk

Kalk die is ontstaan door het verhitten van kalksteen en die voordat het gebruikt wordt eerst met water wordt bewerkt (geblust).

Geboorde spil

Spil waarvan het hart uitgeboord is en die zich licht spiralend rond een denkbeeldige as slingert.

Gebruiksfunctie

De functie die volgens het bouwbesluit aan een gebouw of ruimte in een gebouw is toegekend.

Er worden twaalf functies onderscheiden:
- woonfunctie
- bijeenkomstfunctie
- celfunctie
- gezondheidsfunctie
- industriefunctie
- kantoorfunctie
- logiesfunctie
- onderwijsfunctie
- sportfunctie
- winkelfunctie
- overige gebruiksfunctie (bv. garage)
- "bouwwerk geen gebouw zijnde".

Soms deelt een gebruiksfunctie ruimtes of voorzieningen met andere gebruiksfuncties. Zo is het gezamenlijke trappenhuis van een woning boven een winkel een gemeenschappelijke ruimte bij twee verschillende gebruiksfuncties, namelijk "wonen" en "winkel".
Er bestaan ook subgebruiksfuncties.

Gefaseerde sanering

Stapsgewijs in de tijd saneren van een bodemverontreiniging volgens in het (raam)saneringsplan vastgelegde momenten.

Gekantrecht hout

Hout dat aan vier zijden rechthoekig en parallel is afgezaagd.

Geschifte steen

Metselsteen die ontstaat doordat de hele steen in de lengterichting horizontaal is doorgezaagd.

Geschiktverklaring

Beschikking op basis van het bevoegde gezag waaruit blijkt dat de bodem geschikt wordt geacht voor een beoogd gebruik, zoals tevoren door de aanvrager aangegeven. Een bodemgeschiktheidsverklaring baseert zich in de regel op een bodemonderzoeksrapport.

Geval van ernstige bodemverontreiniging

Geval van verontreiniging waarbij de bodem zodanig is of dreigt te worden verontreinigd dat de functionele eigenschappen van de bodem voor mens, plant en dier ernstig zijn of dreigen te worden verminderd; of er sprake is van een geval van ernstige bodemverontreiniging, wordt vastgesteld aan de hand van de interventiewaarden. Bij een geval van ernstige bodemverontreiniging overschrijdt de gemiddelde grondconcentratie van de verontreinigde stoffen in 25 m³ bodemvolume of de gemiddelde grondwaterconcentratie in 100 m³ bodemvolume de interventiewaarde.

Geval van verontreiniging

Het gebied waar een verontreiniging zich bevindt. Indien verschillende verontreinigingen technische, organisatorische en ruimtelijke zin met elkaar samenhangen dan behoren zij allemaal tot één geval.

Gevelpan

Dit is de pan die aan het einde van het dak, tpv de gevel komt te liggen. Een gewone pan, met aan een zijde een deel dat ook recht naar beneden loopt. Dit deel ligt over de gevel. Er zijn rechter en linker gevelpannen, voor gebruik met het geveldeel links dan wel rechts van deze dakpan.

Gezoneerd gebied

Gebied dat is weergegeven als één of meer bodemkwaliteitszone(s) op een bodemkwaliteitskaart.

GIW-garantie

Onder de Garantie Instituut Woningbouw valt een kwaliteitsgarantie en de garantie dat het huis wordt afgebouwd, ook als de bouwondernemer failliet gaat. Gesubsidieerde nieuwbouwwoningen moeten in principe altijd onder een dergelijke garantie worden gebouwd. De koper heeft recht op afgifte van het waarborgcertificaat. Als de aannemer niet is aangesloten bij het GIW dan kan de particuliere opdrachtgever een vergelijkbare verzekering afsluiten bij de Stichting Garantie- en Waarborgfonds Nederland.

Glad pleisterwerk (incl sausen/schilderen)

Glad pleisterwerk is "de afwerking" van deze tijd. Deze afwerking is zeer arbeidsintensief aangezien de pleisterlaag "handmatig" op de huidige ondergrond moet worden aangebracht.

Glas-in-Lood

Glas in lood is sierglas dat in verschillende ontwerpen opgebouwd kan worden. De verschillende kleuren en vormen glas worden door lood verbonden tot het gewenste ontwerp. Door de vele glassoorten en technieken zijn er in het glas in lood oneindig veel mogelijkheden. Ook uw eigen ontwerp behoort tot de mogelijkheden. Tevens is het mogelijk om glasinlood tussen isolatieglas te laten plaatsen.

Glaslat

Lat van hout, aluminium of kunststof die op het kozijn wordt bevestigd voor het vastzetten van ruiten.

Gootbeugel

Beugel waarin de dakgoot leunt.

Gording

Een houten balk of ligger aangebracht in de lengterichting van dakkap, de korte zijden worden evenwijdig geplaatst aan het te dragen dakvlak.

Granol

Sterk sierpleisterwerk met een meer of minder grove structuur.

Gresbuis

Rioolbuis gemaakt van vette klei en chamotte met een glad en keihard oppervlak.

Grond

Het geheel aan bestanddelen van de aardbodem van natuurlijke oorsprong, dat wil zeggen een mengsel van gesteente en mineraalfragmenten vermengd met organische stof, niet ontstaan door menselijk handelen, dat door ontgraven is vrijgekomen uit de bodem. In het Bouwstoffenbesluit wordt ‘grond’ als volgt gedefinieerd; ‘Grond is een niet-vormgegeven bouwstof met een vaste structuur, die van natuurlijke oorsprong is, niet door een mens is geproduceerd en onderdeel van de Nederlandse bodem kan uitmaken’. In het kader van de Ministeriële Vrijstellingsregeling grondverzet mag een grondwerk onder rand-voorwaarden bodem worden (lit. 2).Grond kan bodemvreemd materiaal bevatten. Dit bodemvreemd materiaal mag in het bui-tengebied ten hoogste 10% uitmaken van het totale volume van de partij. In binnenstedelijk gebied is dit 20%. In het beleid van de provincie Noord-Brabant is vastgesteld dat het gewichtspercentage aan deeltjes groter dan 2 mm 50% of meer moet zijn als het gaat om halfverhardingslagen.

Grondstromenbeleid

Het grondstromenbeleid is een plan waarin staat hoe actief bodembeheer wordt uitgevoerd. Daar waar de kwaliteit, gelet op het (beoogde) bodemgebruik, onvoldoende is, wordt aan-gegeven naar welke kwaliteit gestreefd wordt en op welke termijn en wijze deze kwaliteit gerealiseerd wordt. Om in het kader van de MVG (Ministeriële Vrijstellingsregeling grondver-zet) grond als bodem te kunnen toepassen, dient het grondstromenbeleid een bodemkwaliteitskaart en een grondstromenplan te bevatten waarin aangeven is welke bodemkwaliteit aanwezig is en in hoeverre grond binnen een gebied en tussen gebieden kan worden uitgewisseld.

Grondwateronttrekking

Onttrekkingen van grondwater door drinkwaterleidingbedrijf, industrie en op bouwlocaties, bij de bouw van tunnels, bodemsanerigen enz.

Halfsteensmuur

Muur van dezelfde dikte als de halve lengte van een metselsteen.

Handlijst

Leuning.

Handvormsteen

Baksteen die met de hand is gemaakt en daardoor een onregelmatig uiterlijk heeft en ook duurder is dan een machinaal gemaakte steen.

Hanebalk

Horizontale houten balk vlak onder de nok van het dak, die deel uitmaakt van de dakspantconstructie.

Hang- en sluitwerk

Scharnieren en andere draaimiddelen voor ramen, deuren, deurkrukken, raamsluitingen enz.

Hart-op-hart

Afstand tussen het midden van de ene balk tot het midden van de andere balk.

Hemelwaterafvoer

In de bouw veel gebruikte term voor regenpijp en alles wat daarbij hoort.

Hergebruik als bodem

Hernieuwde toepassing van grond, zodanig dat deze weer bodem wordt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij ophogingen of aanvullingen van de bodem met uitsluitend grond.

Hergebruik in werken

Hergebruik van grond als bouwstof in werken conform het Bouwstoffenbesluit. De grond wordt niet vermengd met de bodem.

Heterogene verontreiniging

Ruimtelijke verdeling van de verontreinigde stoffen, die op de onderzoekslocatie een relatief grote variatie kent en waarbij één of meerdere kernen aanwezig zijn.

Historische bodemverontreiniging

Bodemverontreiniging die is ontstaan voor 1987.

HO - Historisch onderzoek

Onderzoek naar de gebruiksgeschiedenis van de grond. Voor het historisch onderzoek gelden de volgende voorschiften:voor partijen die afkomstig zijn uit het buitengebied en de herkomstlocatie in gebruik is als agrarisch land (geen erven, wegen of paden!) of natuur dient het onderzoek te worden uitgevoerd conform het verminderd basisniveau van het protocol NVN 5725;voor andere situaties dient het onderzoek minimaal te worden uitgevoerd conform het basisniveau van het protocol NVN 5725.

Hoeknokpan

De laatste nokpan in het rijtje boven op het dak, die ook een deel van de zijgevel moet overlappen.

Hoekpan

Dit is de pan die aan het einde van het dak, t.p.v. de gevel komt te liggen. Een gewone pan, met aan een zijde een deel dat ook recht naar beneden loopt. Dit deel ligt over de gevel. Er zijn rechter en linker gevelpannen, voor gebruik met het geveldeel links dan wel rechts van deze dakpan.

Hoektroffel

Gereedschap van een stukadoor waarmee hij rechte hoeken kan maken op afgepleisterde muren en plafonds.

Holmal

Mal voor het bepalen van de kromming van een wrong- of kuipstuk in het horizontale vlak.

Homogene verontreiniging

Ruimtelijke verdeling van de verontreinigde stof, die op de onderzoekslocatie een kleine variatie kent en geen duidelijke kern heeft: de zogeheten diffuse verontreiniging.

Hoofdbaluster

Trappaal.

Houtskeletbouw

Bouwmethode waarbij de dragende delen van het gebouw gemaakt zijn van een houten skelet van balken, kolommen en platen.

HR-ketel

De meest gebruikte verwarmingsketel van dit moment. Het hoogste rendement levert de HR-ketel door deze te koppelen aan lage temperatuur verwarming (LTV), zoals wand- of vloerverwarming.

Hw

Hinderwet.

Hypothese

Aanname die door middel van bodemonderzoek bevestigd of verworpen moet worden.

IBC

Sanering met maatregelen die leiden tot het Isoleren en het Beheersen van de verontreiniging en tot het Controleren van de effecten daarvan.

Immobiele verontreiniging

Verontreiniging in de bodem die zich niet of nauwelijks verspreidt. Dit is het geval als:

•het gehalte in het grondwater in de kern van de verontreiniging onder de tussenwaarde ligt en
•de verontreiniging niet of nauwelijks vluchtig is.

Hiervan kan sprake zijn bij grondverontreinigingen met zware metalen of PAK.

Imperiale trap

Keizerstrap.

In situ sanering

Sanering van de bodem zonder dat daarbij grondverzet plaatsvindt.

Inklinking

De grond wordt door druk en uitdroging in elkaar gedrukt. Hierdoor zakt het maaiveld.

Inkrozen

Techniek bij houtverbinding van twee in doorsnede ongelijke elementen. Een traptrede en een stootbord worden bijvoorbeeld in een volle afmeting in de trapboom over een diepte van 1 tot 2 cm ingelaten.

Interventiewaarde

De interventiewaarden geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant ernstig zijn verminderd of dreigen te worden verminderd. Interventiewaarden geven het verontreinigingsniveau aan waarboven sprake is van ernstige (bodem)verontreiniging.

Investeringsbegroting

Een kostenoverzicht van uw te bouwen woning inclusief planning en betalingstermijnen.

INVO

Inventariserend Onderzoek.

IO

Indicatief Onderzoek; Eerste bodemonderzoek op een onverdachte locatie.

Isolatie glas

Isolatieglas wordt toegepast om zijn isolerende eigenschappen. Het glas wordt opgebouwd uit een buiten- en een binnenblad met daartussen een met lucht of met een isolerend gas gevulde spouw.

Isolatieglas HR++

HR++ (hoogrendement) glas is in principe hetzelfde opgebouwd als 'gewoon'-isolatieglas met dit verschil dat bij HR++ glas een flinterdunne metaal-'coating' is aangebracht op de binnenruit. Deze metaal-'coating' kaatst als het ware de warmtestraling terug de woning in, zodat er minder energie nodig is voor het verwarmen van de woning. Hoogrendementsglas levert een nog grotere besparing op en nog meer comfort in vergelijking met 'gewoon'-isolatieglas.

Kanaalplaatvloer

Vlakke rechthoekige elementen die gemaakt zijn van voorgespannen prefab beton. In deze platen zijn holle kanalen aangebracht. Deze kanalen maken de platen lichter zonder dat ze veel van hun sterkte verliezen. Omdat kanaalplaatvloeren relatief licht zijn, worden ze veel toegepast in de woningbouw en utiliteitsbouw als verdiepingsvloer, kelderdek of als dak. Ook kunnen ze voor beganegrondvloeren gebruikt worden, mits ze aan de onderzijde voorzien zijn van isolatiemateriaal. Met kanaalplaten zijn overspanningen tot 18 meter mogelijk en worden in een standaard breedte van 1200 mm geleverd.

Kantierbord

Boom van een houten wenteltrap, die de treden van een trap draagt.

Kardoes

Draagklamp, voorzien van een cartouche-ornament.

Kavel

Een leeg stuk grond waarop je een huis kunt bouwen.

Keepboom

Aan de bovenkant ingekeepte boom, waar de treden zijn opgelegd, in plaats van in de nesten ingestoken.

Keepboomladder

Ladder besteende uit een boomstam met daarin grote kepen die de treden vormen.

Keerbordes

Bordes tussen twee in tegengestelde richting geplaatste armen van een trap.

Keizerstrap, keizerlijke trap

Trap, meestel bordestrap, met een dubbel uitgevoerde onderste of bovenste arm.

Kesp

Verbindingshout tussen twee naast elkaar staande houten palen bij een Amsterdamse fundering, welke samen met de palen een zogenaamd juk vormt. Op de kespen wordt het langshout met het schuifhout aangebracht. Kespen kunnen ook voorkomen bij de Rotterdamse fundering, in dat geval staat er slechts één paal onder de kesp.

Kierdichting

Het zorgvuldig dichten van kieren en naden in uw huis.

Kilgoot

Een goot tussen twee dakvlakken.

Klauw

Hoofdbaluster of trappaal met krulvorm.

Kleefpaal

Korte funderingspaal, niet geslagen tot het diepe funderingszand, welke draagkracht genereert uit de wrijving (kleef) welke de paalschacht in omringende slappe grondlagen ondervindt.

Klimlijn

Looplijn.

Kopklamp

Afdekking van de kopse kant van een trede, in verstek omgewerkt met de trede.

Kraakklos

Plankje dat aangebracht wordt tegen de achterkant van de stootborden, als maatregel tegen het kraken van de treden bij gekrompen stootborden.

Kritische stof

Een stof waarvoor geldt dat de gehalten binnen (een deel van) het beheergebied zodanig hoog en/of variabel zijn in vergelijking met de andere stoffen, dat de betreffende stof bepalend is voor de bodemkwaliteit in (het betreffende deel van) het beheergebied.
Elke stof waarvoor geldt of wordt verwacht dat de 95-percentielwaarde de voor deze stof geldende gemSW (gemiddelde tussen samenstellingswaarde 1 en 2 Bouwstoffenbesluit) overschrijdt, moet in ieder geval als kritische stof worden aangemerkt.

Kuipstuk

Gebogen verbindingsstuk in de binnenboom waarbij de houtdraad verticaal staat.

Kwart

Wending van een trap over 90 graden, dus een kwart van een cirkel.

Ladder

Eenvoudig hulpwerktuig om omhoog te klimmen, bestaande uit twee lange zijkanten (bomen). Waartussen op regelmatige afstanden verbindingen (sporten) zijn aangebracht.

Laddertrap

Rechte trap bestaande uit twee bomen en ingeschoven treden, geen sporten zoals een ladder, zonder stootborden.

Langshout

Houten balk, veelal gelegen onder een draagmuur welke het gewicht van de constructie (het bouwwerk) overbrengt op de palen of paaljukken. Langshout komt voor bij de Amsterdamse en Rotterdamse fundering.

Latei

Horizontale overspanning boven een metselwerkopening.

Latei

Een latei is een draagconstructie die dient om belastingen boven wanddoorbrekingen over te brengen op de gedeelten van de wand naast deze wanddoorbrekingen. Wanddoorbrekingen zijn bijvoorbeeld een raam of deur.

Leeflaag

Constructie van lagen niet-natuurlijke bodemmaterialen zoals beton en klinkers dan wel grond, bedoeld om contact met de onderliggende bodemverontreiniging te voorkomen.

Leemafwerking

Leem is een afwerking van puur natuurlijke oorsprong. Er hebben geen chemische toevoegingen plaats gevonden. Aangezien dit product op een bepaalde dikte wordt aangebracht geeft dit een comfortabele vochthuishouding in uw woning. Immers het materiaal kan vocht opnemen en ook weer afgeven. Leem is verkrijgbaar in een aantal standaard kleuren doch is ook onbeperkt met elkaar te mengen zodat veel kleurschakeringen mogelijk zijn.

Leges kosten

Leges zijn de kosten voor het in behandeling nemen van een aanvraag om een bouwvergunning te krijgen. De hoogte van de leges is afhankelijk van de bouwkosten. Hoe hoger ze zijn des te meer leges u moet betalen.
De uiteindelijke hoogte van de leges hangt van de gemeente af. U moet echter al gauw reken op 1 tot 2% van de bouwkosten. De gemeente gaat daarbij uit van de kosten alsof die te maken hebben met de werkzaamheden van derden. Als u dus zelf stenen stapelt, worden daarover geen leges berekend. Dat kan ook het geval zijn als u een huis casco laat opleveren en het zelf afbouwt. U kunt eventueel bezwaar maken tegen de leges bij het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente. De regeling voor de bouwleges staat in de gemeentelijke belastingverordening. U kunt ook inlichtingen vragen bij de afdeling bouw- en woningtoezicht. Gaat u in beroep tegen de uitspraak van het College, dan moet u naar de Belastingkamer van het Gerechtshof.

Leuning

Handlijst, tegen de muur of boven op een traphek of balustrade.

Leuningplank

Smetplank.

Leuningwrong

Wrongstuk in een leuning.

Licht verontreinigd/verhoogd

Concentratieniveau van de verontreinigende stof ligt boven de streefwaarde maar onder de tussenwaarde.

Lokale verontreiniging (puntverontreiniging)

Een, in relatie tot de onderzoeksschaal, ruimtelijk beperkte (kern)belasting van de bodem, veroorzaakt door bijvoorbeeld een lekkage/morsing, verbranding, etc.

Lokatiespecifiek

Rekening houdend met lokale omstandigheden en het huidige bodemgebruik.

Looplijn

De lijn, die de punten op een trap verbindt, die door de gebruikers het meest wordt belopen.

LSO (LocatieSpecifieke Omstandigheden)

Milieuhygiënische, financiële of technische omstandigheden die verband houden met bijzondere kenmerken van het betrokken verontreinigingsgeval; deze kunnen er toe leiden dat - in plaats van maatregelen om de functionele eigenschappen van de bodem voor mens, plant en dier te herstellen - maatregelen kunnen worden genomen om de verontreiniging te isoleren en te beheersen, en de effecten daarvan te controleren.

Luchtverwarming

Manier van verwarmen waarbij verwarmde lucht de woning wordt ingeblazen. De woning is snel op temperatuur.

Maaiveld

De hoogte waarop het omliggende terrein aansluit op de woning.

Maaiveldhoogte

De hoogte van het maaiveld t.o.v NAP.

Makelaar

Een makelaar is een deel van de constructie van het dak van een bouwconstructie. Er zijn twee vormen:

1. Een gevelmakelaar is de bekroning van een geveltop. De makelaar vormt de verbinding van de windveren en dient tevens ter verfraaiing van de gevel.
2. De verticale balk die de verbinding vormt tussen de horizontale spantbalk en de samenkomst van de spantbenen in de nok. In dit geval wordt de makelaar ook wel koningsstijl genoemd.

Marmerpleister

Marmerpleisters zijn verkrijgbaar in verschillende gradaties. De fijne en de grove uitvoering waarbij de eerste het meeste wordt toegepast. Het is een afwerking met een gemeleerde uitstraling aangezien verschillende gekleurde fijne steentjes tot een mengsel zijn samen gebracht. Kan in principe goed worden gereinigd en is ook voor buiten geschikt. Niet echt goedkoop omdat het materiaal en gebruik nogal flink is.

Massieve plaatvloer

Voorgespannen vrijdragende vloerelementen die worden toegepast als verdiepings en dakvloeren in de woningbouw en in de utiliteitsbouw. Er ontstaat een gesloten vloeroppervlak door de elementen in het werk naast elkaar te plaatsen en de kelkvormige voegen te vullen met voegmortel. Door eenvoudige verwerkbaarheid en directe belastbaarheid is een hoog bouwtempo mogelijk.

Matig verontreinigd/verhoogd

Concentratieniveau van de verontreinigende stof ligt boven de tussenwaarde maar onder de interventiewaarde.

Metselverband

Een systeem waarin de stenen worden gelegd met als doel een sterke en toch aantrekkelijk ogende muur te krijgen. Naar dit systeem zijn verschillende verbanden ontstaan zoals halfsteens-, staand, kruis-, Vlaams en ketting- en klezoorverband.

Mobiele stoffen

Stoffen die zich door hun oplosbaarheid met het grondwater verspreiden.

Muuranker

Smeedijzeren staaf om balken en stijlen aan muren te bevestigen en deze tegen uitwijken te vrijwaren. Een muuranker bestaat uit een zgn 'strop' en een 'schieter'. De horizontaal geplaatste strop is voorzien van een oog, waardoor de verticale schieter kan worden gestoken. De schieter drukt dan tegen het muurwerk. Een muuranker kan recht, S-, X- of Y-vormig, maar ook rijk bewerkt zijn. Ook jaartalankers komen voor.

Muurboom

Trapboom langs een muur.

Nazorg

Geheel van maatregelen om de na de sanering achtergebleven restverontreiniging te waarborgen en te handhaven.

Negatieve kleef

Door inklinking en onder andere uitdroging van grondlagen gaan deze aan de paal hangen. Hierdoor worden palen extra belast. Als de paal niet voldoende weerstand heeft bij de punt dan kan de paal naar beneden worden getrokken. Er zijn situaties aangetroffen waarbij de paal los van de funderingsbalk kwam te staan.

NEN

Nederlandse Norm; Door het Nederlandse Normalisatie Instituut goedgekeurde norm(en).

Nest

Inkeping in een boom of spil voor het inlaten van een trede of stootbord, doorgaans 1 tot 2 cm diep.

Niet urgent

Niet-urgent is een geval van ernstige bodemverontreiniging waarvoor is aangetoond dat de aangegeven voorwaarden voor actuele risico's voor mens, ecologie en verspreiding niet worden overschreden. Toch kan er wel degelijk sprake zijn van actuele risico's; deze zijn echter niet zo hoog dat van saneringurgentie sprake is. Voor niet-urgente gevallen wordt geen saneringstijdstip vastgesteld, deze is afhankelijk van andere factoren zoals bestemmingswijziging, bouwactiviteiten en dergelijke.

Nieuwe bodemverontreiniging

Bodemverontreiniging ontstaan na 1 januari 1987.

NO

Nader onderzoek; bodemonderzoek om de ernst en urgentie van de bodemverontreiniging te bepalen.

Nokpan

Een nokpan is een speciaal gevormde dakpan die de nok of hoekkeper in een pannendak afdekt, meestal geplaatst op een zogenaamde ruiter.

Nokvorst

Een nokvorst is een speciaal gevormde dakpan die de nok of hoekkeper in een pannendak afdekt, meestal geplaatst op een zogenaamde ruiter.

NVN

Nederlandse Voornorm; Door het Nederlandse Normalisatie Instituut goedgekeurde norm(en).

Omgestoken trede

Trede van een spiltrap waarbij de al dan niet geprofileerde voorzijde met een afschuining of karakteristiek profiel wordt teruggebracht tot de breedte van het pengat in de spil, in tegenstelling tot de trap met baarden.

Omgevingsvergunning

Een vergunning die in Nederland op 1 oktober 2010 werd ingevoerd ter vervanging van de verschillende vergunningen voor wonen, ruimte en milieu. Dit waren onder andere de bouwvergunning, milieuvergunning, gebruiksvergunning, aanlegvergunning en de kapvergunning. Deze vergunning kan bij één loket bij de gemeente worden aangevraagd. Hiervoor gaat één procedure gelden waarop één besluit volgt. Voor beroep tegen dat besluit zal er één beroepsprocedure zijn.

Ontvangende bodem

Bodem waarop of waarin grond wordt hergebruikt of toegepast.

OO

Orienterend Onderzoek; Onderzoek naar aanleiding van een vermoeden dat er sprake is van bodemverontreiniging.

Open trap

Trap zonder stootborden.

Ophooglaag

Bodemlaag die door de mens op het oorspronkelijke bodemmateriaal is opgebracht. Zie ook ‘stedelijke ophooglaag’.

Optrede

De hoogte tussen twee opeenvolgende traptreden. Zie ook aantrede.

Optrede

De verticale afstand tussen de bovenkant van twee opeenvolgende treden.

Overloop

Verbindingsgang of portaal op een verdieping, waar de trap op uit komt.

Overstek

Bouwdeel dat vooruitsteekt ten opzichte van het eronder gelegen deel.

OZB

Onroerend Zaak Belasting, een gemeentelijke belasting.

Paaljuk

Het geheel van een kesp met daaronder twee palen bij een Amsterdamse fundering.

Paalkop

Bovenste gedeelte van een funderingspaal.

Paalschacht

Buitenkant van een funderingspaal, van paalkop tot paalvoet.

Paalvoet

Onderkant van een funderingspaal.

PAK's (Polycyclische Aromatische Koolwat)

Verbindingen gebaseerd op drie of meer onderling verknoopte benzeenringen. Ze kunnen ontstaan bij verhitting van organische stof en door natuurlijke oorzaken als brand (bijvoorbeeld houtskool en as). In bodemonderzoek wordt onderzocht op de volgende 10 PAK's:naftaleen anthraceen fenanthreen fluorantheen benzo(a)antraceen chryseen benzo(a)pyreen benzo(ghi)peryleen benzo(k)fluorantheen indeno(1,2,3-cd)pyreen.

Palenpest

Aantasting door bacteriën aan houten heipalen. Deze aantasting kan ook aanwezig zijn als geen droogstand aanwezig is.

Palenplan

Plan waarop de plaats van de palen in bovenaanzicht staat aangegeven.

Panlat

Horizontale dunne lat waaraan de dakpannen worden gehangen.

Panlatten

Regelwerk van houten latten op de maat van de dakpannen, die hier met hun nokken op komen te rusten.

Pannenbier

Pannenbier wordt gedronken wanneer het hoogste punt van een gebouw is bereikt. Volgens de traditie gaat de vlag dan uit en trakteert de opdrachtgever!

Partijkeuring

Keuring om de kwaliteit van een partij grond te kunnen vaststellen. Een partijkeuring dient uitgevoerd te worden conform één van onderstaande strategieën:het gebruikersprotocol Uitvoeringsregeling Bouwstoffenbesluit, bijlage F, aanwijzingen voor schone grond of categorie 1- of 2- grond;VKB-protocol 1018 (monsterneming grond ten behoeve van partijkeuringen);NEN 5740, de onderzoeksstrategieën voor schone grond voor categorie 1- of 2-grond.Het onderzoek dient te worden uitgevoerd door een door de minister van VROM en de staatssecretaris van V&W in het kader van het Bouwstoffenbesluit aangewezen instantie (monsternemers en laboratoria).

Penant

Metselwerk tussen of naast raam of deurkozijn.

Percentage Lutum

Percentage van de bodem dat bestaat uit lutum ofwel minerale delen waarvan de diameter 2µm of kleiner is. Het lutumgehalte is van belang voor de bodemtypecorrectie bij het vaststellen van de interventiewaarde voor bepaalde verontreinigingen, waaronder zware metalen.

Percentage organisch stof

Massapercentage van de bodem dat bestaat uit organische stof; ook wel: het organisch stofgehalte.

Pijler

Pilaar, vrijstaande drager van een boog, hoofdgestel, gewelf of balk.

Pilaster

Vierkante halfzuil, evenals een klassieke zuil voorzien van een basement en een kapiteel. Vooral in de gevelarchitectuur van de renaissance en barok toegepast, vaak op de hoeken van een gebouw.

Poer

Blokvormig deel van een fundering, meestal van beton, waarbij twee of meer palen staan.

PR

Prioriteiten Rangschikking.

PR-1

Prioriteiten rangschikking op basis van inschrijving zoals bedrijven zich bij de Kamer van Koophandel hebben ingeschreven.

PR-2

Prioriteitenrangschikking na verificatie van de gegevens door de stichting BSB.

PR-3

Prioriteitenrangschikking waarbij op basis van de resultaten uit het verkennend bodemonderzoek een voorlopige urgentieklasse wordt aangegeven waarvoor een nader bodemonderzoek moet zijn uitgevoerd.

PR-4

Op basis van de resultaten uit het nader bodemonderzoek wordt de definitieve urgentieklasse aangegeven. Deze klasse zegt iets over de ernst en urgentie van de aangetroffen bodemverontreiniging en het tijdstip waarvoor een eventuele sanering met zijn aangevangen.

Programma van Eisen (PVE)

Een Programma van Eisen, of PvE, omschrijft alle eisen en wensen waaraan het huis moet voldoen. De architect gebruikt het PvE als basis voor zijn ontwerp. Het is een heel belangrijk document, dat door u als opdrachtgever wordt gemaakt. U dient goed na te denken hoe u en uw familieleden willen wonen. Daarbij dient u zich te realiseren dat uw wensen in loop der tijd kunnen veranderen. Stel u wilt zo lang mogelijk in dit huis blijven wonen, dan is het handig als u op latere leeftijd bijvoorbeeld minder valide bent dat u gemakkelijk een traplift kan laten installeren of dat u alle noodzakelijke voorzieningen (slaapruimte, badkamer, toilet en keuken) op de begane grond kan realiseren.

Raveling

Steunconstrutie in een balklaag om een vloeropening te formeren.

Reklat

Kopklamp.

Ribbenvloer

Ook wel ribcasettevloer of cassettevloerplaat genoemd, is een systeemvloer die is opgebouwd is als een betonnen vloer van prefab beton met aan de bovenzijde een dunne betonplaat van voorgespannen beton, dikkere zijribben en een isolerende onderzijde van polystyreenschuim (PS) of geëxpandeerd polystyreen (EPS). Deze vloer wordt toegepast als begane grondvloer in de woningbouw en in de lichte utiliteitsbouw.

Rollaag

Een in het verband van een muur gemetselde laag van op zijn kant gemetselde stenen. Meestal boven kozijnen.

Rooilijn

Een in het bestemmingsplan vastgelegde lijn die met bouwen niet mag worden overschreden.

Rotterdamse fundering

Fundering bestaande uit een enkele rij houten palen, onderling verbonden door langshout. Op het langshout zit nog een schuifhout om het metselwerk op zijn plaats te houden. Soms zit tussen paal en langshout een kesp, in dit geval spreekt men ook wel van een Dordtse fundering.

Ruwbouw

Ruwbouw is het onafgewerkte, dragende en afsluitende deel van een gebouw: fundering, vloeren, wanden en dak. Ramen, deuren, beglazing en dergelijke zijn nog niet aangebracht.

Sanering in eigen beheer

Alle saneringen die niet worden uitgevoerd en gefinancierd uit de beschikbare financiële middelen volgens de Wet bodembescherming.

Saneringsnoodzaak

Er is een saneringsnoodzaak als is vastgesteld dat er sprake is van geval van ernstige bodemverontreiniging.

Schalmgat

Open ruimte in het midden van een slingertrap of een rondlopende bordestrap. Dit gat heeft de vorm van een langgerekt schalm van een ketting.

Scheluwe trap

Trap waarvan één boom korter is dan de andere, zodanig dat aan de zijde van de korte boom ook de breedte van de treden korter is dan een de andere kant.

Scheve trap

Trap waarvan de treden evenwijdig zijn maar niet loodrecht op de zijkanten staan.

Schone grond

Grond waarin de gemiddelde concentratie van elk van de stoffen voldoet aan de streefwaarde of de samenstellingswaarde bijlage 1.

Schoon metselwerk

Metselwerk dat in het zicht blijft en dus uit onbeschadigde stenen moet bestaan en zorgvuldig moet worden gevoegd.

Schuifhout

Houten balkje op het langshout bij een Amsterdamse of Rotterdamse houten paalfundering. Bedoeld om het metselwerk op zijn plaats te houden.

Schuinmal

Mal voor het bepalen van de hoogte en vorm in het verticale vlak van een wrong- of kuipstuk.

Schuurwerk

Schuurwerk is een gipsachtige afwerking welke circa 3 tot 5 mm dik op de wand wordt aangebracht. De "slagen" in de eindafwerking geven een prachtig uiterlijk. Deze afwerking is niet echt geschikt voor gezinnen met kinderen aangezien het geen "keiharde" afwerking is. Als het na een aantal jaren moet worden gesaust verliest u een groot gedeelte van deze "slagen". Het is wel een product wat de vochthuishouding perfect regelt.

Slaghamer

Meetinstrument wat middels een veer een stalen punt met vaste energie wegslaat. Uit de mate van indringing van de stalen punt kan de aantasting van de paal worden bepaald alsmede de restdraagkracht.

Slaper

Boom onder de treden, waarop klossen zijn aangebracht die de treden dragen.

Slingertrap

Trap met geheel gebogen binnenbomen, die zich rond een niet cilindervormig open centrup slingert, vaak uitgevoerd als een trap op keepbomen.

Smetplank

Plank langs de muur evenwijdig en achter de leuning, die voorkomt dat de muur vuil wordt.

SO (Saneringsonderzoek)

Inventarisatie van de mogelijke manier van saneren die de milieuhygiënische, technische en financiële aspecten beschrijft alsmede de bodemkwaliteit die hierdoor zal worden bereikt.

Sondering

Reguliere onderzoekmethode voor geotechnische doeleinden, waarbij een conus van 4-5 cm doorsnede vanuit een sondeerwagen de grond in wordt gedrukt. Uit de mate van weerstand tegen dit wegdrukken kan de vastheid van de grondlagen worden afgeleid.

SP (Saneringsplan)

Beschrijving van uit te voeren saneringswerkzaamheden voor een geval van ernstige bodemverontreiniging die bij de melding ex artikelen 28 en 39 Wbb wordt ingediend; de inhoudseisen van het saneringsplan zijn opgenomen in artikel 39 Wet bodembescherming.

Spil

Verticale kern van een spiltrap, waarin de treden aan de binnenkant zijn bevestigd.

Spiltrap

Wenteltrap waarvan de treden (of stootborden) aan het ene einde in een verticale spil zijn opgesloten en aan het andere eind in een omvattingsmuur, omtimmering of in een buitenboom.

Statietrap

Grote trap, die in een openbaar gebouw of ander belangrijk bouwwerk een architectonisch hoogtepunt vormt.

Stedelijke ophooglaag

Bovenste bodemlagen in stedelijke dan wel industriegebieden die door de mens zijn aangebracht door:verharden; ophogen; storten; dempen; vergraven; bouwen; slopen.

Steek

Recht gedeelte van een trap tussen twee vloeren of tussen een vloer en een bordes.

Steektrap

Trap waarvan alle treden in of op evenwijdige zijvlakken steunen.

Stelkozijn

Een raamwerk dat tijdens het metselen in de muuropening wordt aangebracht en waartegen men later het eigenlijke kozijn plaatst. Een stelkozijn is meestal van hout en soms van kunststof.

Sterk verontreinigd/verhoogd

Concentratieniveau van de verontreinigende stof ligt boven de interventiewaarde.

Steunbeer

Een steunbeer of contrefort is een muurverzwaring om de muur te versterken en de zijdelings druk of spatkrachten van de op de muur rustende gewelven, luchtbogen of kappen op te vangen en naar de fundering af te voeren. Een overhoekse steunbeer is een steunbeer die diagonaal op de ontmoeting van twee muren is geplaatst. Ze komen vooral voor bij kerktorens en op de hoeken van kerkschepen en transepten. Een haakse steunbeer is een steunbeer die loodrecht op een muur staat.

Stichtingskosten

Optelsom van bouwsom én grondkosten.

Stijl

Dunne ronde stok of staaf die deel uitmaakt van een hek, leuning of traliewerk.

Stootbord

Verticaal schot aan de achterzijde van een trap tussen twee opvolgende treden.

Streefwaarde

De streefwaarden geven het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. Dit betekent voor het curatieve beleid dat streefwaarden het niveau aangeven, dat bereikt moet worden om de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant, volledig te herstellen. Daarnaast zijn de streefwaarden het ijkpunt voor de milieukwaliteit op langere termijn, uitgaande van het verwaarloosbare risico voor het ecosysteem.

SUBAT

Stichting Uitvoering Besluit Amovering Tankstations.

Traparm

Gedeelte van een trap tussen een vloer en een bordes of tussen twee vloeren.

Trapboom

Drager van treden, die erin zijn gestoken in een nest of, bij een trap op keepbomen, er opgelegd zijn.

Trapgat

Opening gespaard in een balklaag of betonvloer, om een trap door te voeren.

Traphek

Hek langs een trap, waarop de leuning rust.

Trappaal

Hoofd- of beginbaluster. Eerste baluster onderaan de trap.

Trappenhuis

Gedeelte van een gebouw waarin de trappen zijn ondergebracht.

Trapraveling

Raveling in een balklaag om een trapgat te formeren.

Trasraam

Onderste deel van de gevel, gemetseld in minder wateroptrekkende steen.

Trede

Beloopbare horizontale deel van een trap.

Tussenwaarde

De tussenwaarde is het rekenkundige gemiddelde van de streefwaarde en de interventie waarde (S+I/2). Bij een overschrijding van deze waarde is nader onderzoek noodzakelijk. Bij een mengmonster wordt getoetst aan (S+I/n+1), waarbij n het aantal monsters is waaruit het mengmonster is samengesteld.

Uilenbord

Een uilenbord is een driehoekig, houten bord op een boerderij. Uilenborden werden ter bescherming op de uiteinden van de nok geplaatst en ze hielden de regen tegen. In het midden van een uilenbord was een gat waardoor kerk- en steenuilen in en uit konden vliegen. De uilen hielden de schuren vrij van muizen.
Een uilenbord bestaat uit twee gedeelten. In het midden een versierde balk die een makelaar wordt genoemd. Aan weerszijden een knobbelzwaan met een gekromde hals.

Uitslag

Plattegrondtekening van een trap, gemaakt op een schot, op ware grootte. Op de uitslag wordt de verdeling van de treden gemaakt, zodat de vorm van de treden, bomen en spillen bepaald kan worden.

Urgent

Urgent is een geval van ernstige bodemverontreiniging waarbij volgens de urgentiesystematiek de aangegeven voorwaarden voor actuele risico's voor mens, ecologie of verspreiding worden overschreden. Een ernstig geval van bodemverontreiniging is urgent, tenzij is aangetoond of aannemelijk is gemaakt dat dit niet-urgent is. Voor een urgent geval wordt vastgesteld wanneer met de sanering moet worden gestart.

Vegetatiedak

Een aarden laag op het dak waarop sedum of mos groeit. Houdt uw woning 's zomers lang koel.

Veiligheidsglas: Draad Glas

Draadglas is een glassoort van 6 tot 7 mm dik waarin een net van metaaldraden is verwerkt. Deze draden houden bij breuk het glas bijelkaar, zodat het niet uit elkaar valt met alle gevolgen van dien. Bij draadglas onderscheiden we engels- , brute- en spiegeldraadglas.

Veiligheidsglas: Gelaagd Glas

Gelaagdglas is veiligheidsglas dat bestaat uit twee glasbladen met daartussen een veiligheidsfolie, deze folie zorgt ervoor dat het glas bijeen wordt gehouden bij breuk. Dit glas is in verschillende diktes verkrijgbaar. Welke dikte moet worden toegepast is afhankelijk van de oppervlakte van het te plaatsen glas en situatie waarin het glas geplaatst moet worden.

Veiligheidsglas: Hard Glas

Hardglas is glas met een grotere buigbreeksterke dan normaalglas. Dit wordt verkregen door het glas te verwarmen tot de grens dat het glas weer vloeibaar wordt en vervolgens het glas zeer snel af te koelen. Wanneer hardglas breek ontstaan er niet de grote glasscherven die bij normaal glas zouden ontstaan, maar valt het glas in klein gruis dat minder snel verwondingen kan veroorzaken.

Velling

Afschuining van een hoek.

Verbond

Afkorting van het Besluit verplicht bodemonderzoek bedrijfsterreinen.

Verdachte locatie

Een locatie is verdacht als er een vermoeden van bodemverontreiniging bestaat.

Verdrijven

Verdelen van traptreden volgens een looplijn zodat een regelmatige verdeling ontstaat.

Vereniging Eigen Huis

Vereniging Eigen Huis is de grootste consumentenorganisatie voor huidige en toekomstige huiseigenaren en telt nu ruim 650.000 leden. De leden kunnen gebruik maken van verschillende diensten, waaronder telefonische advisering over bouwtechnische, juridische, financiële en fiscale zaken, controles tijdens de bouw, de opleveringskeuring en de verzekerings-, taxatie- en onderhoudsservice. Daarnaast behartigt de vereniging de collectieve en individuele belangen van de Nederlandse eigen woningbezitter.

Vereniging van Eigenaren (VVE)

Het hoofddoel van de VvE is de behartiging van de gemeenschappelijke belangen van de eigenaren. De VvE is verantwoordelijk voor en heeft de zeggenschap over (gemeenschappelijke delen van) het gebouw en de grond die bij het gebouw hoort. Het beheer komt in hoofdzaak neer op het beslissen over onderhoud en gebruik van de gemeenschappelijke gedeelten.

Vergelijkbare bodemkwaliteit

Er is sprake van vergelijkbare bodemkwaliteit indien het gemiddelde gehalte van de toe te passen grond voor alle kritische stoffen kleiner of gelijk is aan het product van de acceptatiefactor (1,2) en het gemiddelde gehalte van de bodemkwaliteitszone, waarin de grond zal worden toegepast. Afhankelijk van de situatie kan het gemiddelde gehalte van de toe te passen grond via verschillende methoden zijn bepaald.

Verhardingslaag

Het betreft een opgebrachte laag met de bedoeling hierdoor het erf/bedrijfsterrein steviger te maken om zodoende de draagkracht en berijdbaarheid van de bodem te vergroten en is hiermee in principe tijdelijk en monofuntioneel. Deze functie dient nog aanwezig te zijn. Daarnaast is er sprake van een duidelijke fysieke overgang tussen de verhardingslaag en de bodem en de laag bestaat voor meer dan 50 gewichtsprocenten uit deeltjes groter dan 2 mm.

Verholen trap

Trap die achter een betimmering is weggewerkt.

Verkanting

Scheluwe verloop van de bovenzijde van een trapboom bij een scheluwe of verderven trap, zodat die evenwijdig loopt met de voorzijde van de corresponderende treden.

Verkennend bodemonderzoek

Onderzoek naar bodemverontreiniging zoals beschreven in NEN 5740. Het verkennend bodemonderzoek geeft zowel voor verdachte als voor niet-verdachte locaties een onderzoeksstrategie.

Vijl

De vijl is een gereedschap om een voorwerp van hout of metaal te bewerken. Een vijl bestaat uit een hardstalen blad, voorzien van groeven of kerven: de zogenaamde kap.

Vlucht

Gedeelte van een bordestrap of samengestelde trap tussen twee vloerniveaus.

Voluut

De krul aan het begin van een handlijst.

Voorhout

Deel van een trapboom boven de voorzijde van het nest van een trede.

Vooronderzoek/Historisch onderzoek/Basis

Verzamelen van beschikbare gegevens over de locatie en de directe omgeving voor de zaken die voor bodemverontreiniging van belang zijn. Denk hierbij aan het bodemgebruik ofwel alle activiteiten in het heden en verleden die mogelijk de bodem hebben verontreinigd, de bodemopbouw en de lokale (geo)hydrologische situatie. In de praktijk wordt veelal 'historisch onderzoek' gebruikt in plaats van 'vooronderzoek'. Binnen de BSB-operatie wordt gesproken over een basisdocument.

Vrije boom

Niet tegen een muur geplaatste trapboom.

VROM (Ministerie voor Volkshuisvesting)

Ministerie die voorwaarde schept voor de kwaliteit van wonen en leven in onze huidige samenleving en toekomstige.

Warmtepomp

Levert warmte voor de verwarming. De warmptepomp 'gebruikt' warmte uit bijvoorbeeld ventilatielucht, grond of grondwater. Energiebesparend.

Warmteweerstand

De eigenschap van een materiaal en stoffen om warmte te geleiden. Metalen hebben een lage weerstand en zijn goede warmtegeleiders. Lucht en glas hebben een hoge thermische weerstand en zijn slechte warmtegeleiders.

Waterkwaliteitsbeheerder

Bestuursorgaan dat vergunningen mag verlenen volgens de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren.

Wbb

Wet Bodembescherming.

Wbb (Wet bodembescherming)

Wet met algemene regels om de bodem te beschermen; uitgebreid met een saneringsregeling om historische bodemverontreinigingsgevallen in eigen beheer te saneren.

Wel

Voorste deel van een trede dat uitsteekt voor het stootbord.

Wellat

Lat onder de wel, bedoeld om de aansluiting van een stootbord op trede af te werken of om de trede dikker te doen lijken.

Welstandscommissie

De Welstandscommissie is een adviesorgaan van de gemeente, het kan ook zijn dat er een stadsbouwmeester is. Die heeft dezelfde functie als een commissie. De commissie kijkt vooral naar de architectuur van uw woning en naar de manier waarop die in de omgeving past. Zij doet dit aan de hand van een door de gemeente geschreven welstandsnota. Iedere gemeente moet voor 1 juli 2004 een vastgestelde welstandsnota hebben die voor iedereen in te kijken is.

Welstuk

Afwerking van de vloer bovenaan de trap, in de vorm van de voorrand van een trede.

Wenteltrap

Trap, die rond een centrale verticale as of opening spiraalvormig omhoog rondloopt (spiltrap).

Werk

Een grondwerk, bouwwerk, wegenbouwkundig werk, waterbouwkundig werk of bouwwerk.

Werkbare dagen

Dagen waarop het weer van dien aard is dat de bouwwerkzaamheden kunnen worden voortgezet. Bij het maken van een bouwplanning wordt uitgegaan van 180 werkbare dagen per jaar.

Witte zone

Een ‘witte’ zone is een zone waarbinnen onvoldoende gegevens bekend zijn of waarbinnen de spreiding tussen de gegevens zodanig is dat niet met voldoende nauwkeurigheid een gebiedseigen bodemkwaliteit kan worden vastgesteld.

Wm, Wet milieubeheer

Wet die algemene onderwerpen op gebied van milieubeheer regelt, voornamelijk voor inrichtingen, afvalstoffen, vergunningprocedures, handhaving, bezwaar en beroep.

Wrong

Gebogen verbindingsstuk tussen twee delen van een trapleuning of een trapboom.

Wrongtrap

Slingertrap of Engelse trap.

WVO (Wet Verontreiniging Oppervlaktewater)

Regels ter bescherming van het oppervlaktewater.

Zaag

Een zaag is een stuk gereedschap met een scherp getand metalen blad dat is bedoeld om een hard voorwerp gecontroleerd in twee delen te scheiden.

Zonnecellen / zonnecollector

Zonnecellen zetten zonne-energie om in elektriciteit. Wat u daarvan niet direct nodig hebt, 'verkoopt' u aan het openbare net.

Zorgplicht

Sinds 1 januari 1989 is op grond van de Wet milieubeheer (Wm) de zorgplicht van toepassing: eenieder is verplicht ervoor te zorgen dat de bodem niet vervuild raakt en, indien dat toch gebeurt, de negatieve gevolgen ervan ongedaan te maken.